subskrybuj nasz kanał na YouTube

Obowiązkowa ubezpieczeniowa ochrona dla samozatrudnionych: co zmieni BAZ?

W najbliższych latach holenderscy samozatrudnieni staną przed jedną z największych zmian w systemie zabezpieczenia społecznego. Rząd planuje wprowadzenie BAZ – publicznej, obowiązkowej podstawowej ochrony na wypadek długotrwałej niezdolności do pracy. Nowe przepisy obejmą około 1,2 mln przedsiębiorców rozliczających się w ramach podatku dochodowego. Choć pierwsze wypłaty świadczeń pojawią się dopiero za kilka lat, już teraz wiadomo, że reforma będzie miała ogromny wpływ na sposób prowadzenia działalności.

Poniżej przedstawiamy klarowne omówienie najważniejszych założeń BAZ – od kosztów i zasad przyznawania świadczeń po możliwości wyboru prywatnej alternatywy. Wszystkie informacje oparte są na oficjalnych dokumentach rządowych i publicznie dostępnych danych .

Czym właściwie jest BAZ?

BAZ, czyli Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen, to publiczna, obowiązkowa polisa dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Jej celem jest zapewnienie minimalnego dochodu tym, którzy z powodu choroby, wypadku, ciąży lub porodu nie mogą pracować przez dłuższy czas.

Najważniejsze cechy:

-charakter publiczny, a nie komercyjny;
-świadczenie ma formę podstawowej ochrony, a nie pełnego zastępstwa dochodu;
-dotyczy wyłącznie osób, które nie osiągnęły wieku emerytalnego.

Dlaczego rząd wprowadza obowiązkowe ubezpieczenie?

Według rządowych analiz istnieją trzy główne powody reformy :

1.Niewystarczająca ochrona samozatrudnionych

Aż trzy czwarte przedsiębiorców nie posiada żadnej polisy na wypadek niezdolności do pracy. Najbardziej narażeni są ci o niskich dochodach i niewielkich oszczędnościach.

2.Nierówna konkurencja

Osoby bez ubezpieczenia mogą oferować niższe stawki, co zaburza równowagę między samozatrudnionymi a pracownikami etatowymi.

3.Obciążenie systemu pomocy społecznej

W przypadku poważnej choroby nieubezpieczeni przedsiębiorcy często trafiają do systemu świadczeń socjalnych, co generuje koszty dla państwa.

Kogo obejmie BAZ?

Ubezpieczenie będzie obowiązkowe dla:

-przedsiębiorców rozliczających się jako IB-ondernemers (jednoosobowa działalność, spółka cywilna, maatschap);
-osób prowadzących działalność przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

Kto nie będzie objęty?

-DGA (właściciele spółek z o.o.),
-osoby pracujące w firmie partnera bez własnej działalności,
-osoby uzyskujące dochody z tzw. ROW (prace dorywcze),
-osoby z powodów światopoglądowych odmawiające ubezpieczeń,
-samozatrudnieni, którzy mają już wystarczającą ochronę z tytułu pracy etatowej.

Kiedy BAZ zacznie obowiązywać?

Proces wdrażania będzie wieloetapowy:

-rząd planuje przyjęcie ustawy do 31 sierpnia 2026 r.
-faktyczne wdrożenie zależy od możliwości organizacyjnych UWV; obecne prognozy mówią o najwcześniej 2030 r.
-pierwsze wypłaty pojawią się dopiero po upływie dwuletniej karencji.

Ile wyniesie składka?

Składka będzie wynosić 5,4% rocznego zysku z działalności, ale nie więcej niż około 171 euro miesięcznie (kwota indeksowana corocznie) .

Przykłady:

Roczny zysk	Miesięczna składka
38 000 € lub więcej	ok. 171 €
25 000 €	ok. 113 €
zysk ujemny	0 €

Składka jest jednolita – nie zależy od wieku, płci ani rodzaju wykonywanej pracy.

Jakie świadczenie zapewni BAZ?

Wysokość świadczenia:

-70% średniego zysku,
-maksymalnie do poziomu płacy minimalnej (ok. 2070 € brutto miesięcznie w 2025 r.) .

Co ważne:

-nie ma świadczeń częściowych – albo ktoś jest uznany za niezdolnego do pracy, albo nie;
-jeśli osoba dorabia, 70% dodatkowego dochodu jest odejmowane od świadczenia, ale 30% pozostaje w kieszeni.

Kiedy uznaje się niezdolność do pracy?

BAZ stosuje absolutne kryterium: jeśli osoba jest w stanie wykonywać jakąkolwiek pracę pozwalającą zarobić co najmniej płacę minimalną, nie otrzyma świadczenia.

UWV ocenia możliwość wykonywania prostych, dostępnych na rynku funkcji, np.:

-lekkie prace produkcyjne,
-proste zadania administracyjne,
-prace recepcyjne.

To oznacza, że wielu samozatrudnionych, którzy nie mogą wykonywać swojego zawodu, ale mogliby wykonywać lżejszą pracę, nie otrzyma świadczenia.

Dwuletnia karencja – jak ją przetrwać?

Przez pierwsze 24 miesiące nie przysługuje żadne świadczenie. Możliwe formy zabezpieczenia:

-własna poduszka finansowa,
-członkostwo w broodfonds lub podobnej grupie wsparcia,
-prywatna polisa obejmująca pierwsze dwa lata,
-dobrowolne korzystanie z usług reintegracyjnych UWV.

Czy można wybrać prywatne ubezpieczenie zamiast BAZ?

Tak – poprzez tzw. opt-out. Warunkiem jest posiadanie polisy spełniającej określone wymogi, m.in.:

-wypłata co najmniej 70% zysku,
-maksymalna karencja 104 tygodnie,
-ochrona do wieku emerytalnego,
-składka nie niższa niż w BAZ.

Osoby korzystające z opt-out zapłacą dodatkowo stabiliteitsbijdrage – opłatę stabilizacyjną, która ma zapobiegać odpływowi niskiego ryzyka do sektora prywatnego.

Co z osobami, które już mają prywatną polisę?

Dla istniejących polis przewidziano okres przejściowy, o ile zostały zawarte przed określoną datą (jeszcze nie ogłoszoną). Polisa musi spełniać minimalne wymogi, m.in. karencję do 104 tygodni i wypłaty okresowe.

A co z osobami łączącymi działalność z etatem?

W takim przypadku składka BAZ może być niższa lub wynosić 0 €, jeśli dochód z pracy etatowej zapewnia już pełne zabezpieczenie w ramach WIA. Dotyczy to nawet 600 tys. osób.

Co dalej?

Projekt ustawy trafi do parlamentu, a rząd dąży do szybkiego procedowania ze względu na zobowiązania wobec UE oraz powiązanie z szerszą reformą dotyczącą samozatrudnienia. Dyskusje polityczne koncentrują się głównie na: